JavaScript Arrays: Temel Bilgiler ve Kullanım Örnekleri

“Tek değişken yetmezse… diziye geçilir.” 🚀

JavaScript’te bir gün gelir ve şunu fark edersin:

“Ben tek bir veriyle yaşayamıyorum.”

Bir kullanıcı yetmez.
Bir ürün yetmez.
Bir hata mesajı… asla yetmez 😅

İşte o an, JavaScript sana şunu uzatır:
🎁 Array (Dizi)

📦 Array Nedir? (Gerçek Hayat Versiyonu)

Array, birden fazla veriyi tek bir kutunun içine koymaktır.

Gerçek hayattan düşün:

• Sepet 🧺
• Playlist 🎵
• WhatsApp grubu 💬 (fazla mesajlı olan 😄)

JavaScript’te karşılığı:

let shoppingList = ["Ekmek", "Süt", "Yumurta", "Çikolata"];

Bu kod ne yapıyor?

• shoppingList → sepetin adı
• [] → “Ben bir array’im” diyen işaret
• İçindeki her şey → eleman (item)

💡 İpucu:
Array içine string, number, boolean, object, hatta başka array bile koyabilirsin.
JavaScript bu konuda oldukça rahat bir dil 😎

🛠️ Array Oluşturma Yöntemleri (Hangisini Kullanmalıyım?)

✅ 1. En Temiz ve En Yaygın Yöntem

let numbers = [1, 2, 3, 4, 5];

• Okunur ✔️
• Kısa ✔️
• Herkes bunu kullanır ✔️

Altın kural:
Yeni başlayan + profesyonel = bu yöntem

⚠️ 2. Array Constructor (Bil ama nadiren kullan)

let numbers = new Array(1, 2, 3);

Sorun nerede?

let numbers = new Array(5);

Bu ne yapar biliyor musun?
👉 5 elemanlı boş bir array oluşturur 😬

O yüzden:
“Bunu biliyorum ama kullanmıyorum” demek en sağlıklısı

🔍 Array İçindeki Veriye Ulaşmak (Index Meselesi)

Array’ler numaralandırılmıştır ama sürpriz var:
👉 0’dan başlar.

let colors = ["Kırmızı", "Mavi", "Yeşil"];

Kullanımı:

console.log(colors[0]); // Kırmızı
console.log(colors[2]); // Yeşil

🎯 En sık yapılan hata:

colors[3] // undefined

JavaScript diyor ki:
“Yok öyle bir eleman, kusura bakma.” 😄

📏 Array Uzunluğu (length = Hayat Kurtarıcı)

let fruits = ["Elma", "Muz", "Çilek"];
console.log(fruits.length); // 3

Bu ne işime yarar?

• Döngülerde
• Son elemana ulaşırken
• Kontroller yaparken

Son elemana ulaşma trick’i 🔥

let lastFruit = fruits[fruits.length - 1];
console.log(lastFruit); // Çilek

Bu satır seni junior’dan mid seviyeye taşır 😎

➕ Array’e Eleman Ekleme (Sepeti Dolduralım)

🟢 Sona eklemek: push()

let cities = ["İstanbul", "Ankara"];
cities.push("İzmir");

console.log(cities);

📌 Ne oldu?

• "İzmir" en sona eklendi
• push → “arkadan ekle”

🟢 Başa eklemek: unshift()

cities.unshift("Bursa");

📌 Bu sefer:

• Eleman en başa gitti
• Tüm index’ler kaydı (bunu bil!)

⚠️ Büyük array’lerde unshift performans düşürebilir.

➖ Array’den Eleman Silme (Diyet Zamanı 😄)

🔴 Sondan silmek: pop()

let lastCity = cities.pop();
console.log(lastCity);

💡 pop sana sildiği elemanı geri verir
Bu çok işine yarar!

🔴 Baştan silmek: shift()

let firstCity = cities.shift();

shift + unshift
👉 index’leri kaydırır
👉 büyük listelerde dikkatli kullan

🔁 Array Üzerinde Dönmek (forEach ile Tanışma)

let animals = ["Kedi", "Köpek", "Kuş"];

animals.forEach(function(animal) {
  console.log(animal);
});

Bu kodu parçalara ayıralım:

• forEach → “Her eleman için şunu yap”
• animal → o anki eleman
• console.log(animal) → ekrana yaz

📌 Çıktı:

Kedi
Köpek
Kuş

forEach =
“Tek tek dolaş, karışma, sadece bak” 😄

🧠 Pratik Bilgiler & Mini İpuçları

✔️ Array mi değil mi?

Array.isArray([]); // true
Array.isArray({}); // false

✔️ Array’i kopyalamak (ÇOK ÖNEMLİ)

let original = [1, 2, 3];
let copy = [...original];

Direkt eşitleme yaparsan:

let copy = original;

İki değişken aynı array’i gösterir 😱

✔️ Array boş mu kontrolü

if (fruits.length === 0) {
  console.log("Sepet boş");
}

🎯 Array Neden Bu Kadar Kritik?

Çünkü gerçek dünya şudur:

• API → array döner
• Kullanıcı listesi → array
• Yorumlar → array
• Sepet → array

JavaScript’te:

“Array bilmiyorum”
=
“Gerçek projede zorlanırım”

Ama güzel haber şu:
Array mantığını çözen biri, JavaScript’in %60’ını çözer 🚀

☕ Kısa Ama Güçlü Özet

• Array = Çoklu veri
• Index 0’dan başlar
• push / pop / shift / unshift temel taş
• length = gizli süper güç
• Gerçek projelerin kalbi ❤️